8-14 Mart Dünya Glokom Haftası
12 Mart 2026

8-14 Mart Dünya Glokom Haftası Raporu

11
8-14 Mart Dünya Glokom Haftası: Görme Yetisinin Sinsi Hırsızına Karşı Erken Tanı ve Toplumsal Farkındalık Raporu

Glokomun Sinsi İlerleyişi ve Küresel Boyutu

Görme duyusu, insan algısının ve çevresel etkileşiminin en temel bileşenlerinden biridir; ancak dünya genelinde 2,2 milyar insan çeşitli görme bozuklukları ile yaşamını sürdürmektedir. Bu tablo içerisinde katarakttan sonra körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan glokom, yarattığı hasarın geri döndürülemez olması sebebiyle en büyük klinik ve toplumsal tehlikelerden birini oluşturmaktadır.2 Tıp literatüründe sıklıkla "görme yetisinin sinsi hırsızı" olarak nitelendirilen bu hastalık, optik sinirde hücresel düzeyde meydana gelen harabiyet sonucu ortaya çıkmakta ve erken evrelerinde hiçbir belirgin semptom göstermeden ilerlemektedir.4 Hastalığın bu asemptomatik doğası, ulusal ölçekte ciddi bir halk sağlığı açığına yol açmaktadır. Türkiye'de tahmini olarak 2,5 milyon glokom hastası bulunmasına rağmen, bu bireylerin yalnızca dörtte birine tanı konulabilmiş olması, 1,8 milyonu aşkın kişinin kalıcı körlük riskiyle habersizce yaşadığı anlamına gelmektedir. Bu endişe verici tablo, glokomun hastaların şikayetleri üzerine değil, sağlık sistemine yapılan rutin başvurularda oftalmoloji uzmanlarının aktif taramalarıyla aranması gereken bir hastalık olduğunu net bir şekilde kanıtlamaktadır.

Risk Faktörleri ve Toplumsal Tarama Stratejileri

Klinik düzeyde glokom, genellikle göz içi sıvı basıncının yükselmesi ve optik sinirdeki kan dolaşımının bozulmasıyla ilerlese de, hastalığı yalnızca ileri yaşa veya yüksek göz tansiyonuna bağlamak eksik bir yaklaşımdır. Hastalığın genetik altyapısı ve anatomik tetikleyicileri, çok boyutlu bir risk yönetimi gerektirmektedir.

Temel Risk FaktörleriKlinik Etki ve Hastalık Gelişimindeki Rolü
Yaş ve Genetik YatkınlıkÖzellikle 40-50 yaş üstü bireyler ve ailede glokom öyküsü bulunanlar, genetik geçiş nedeniyle öncelikli risk grubundadır.2
Oküler Anatomi ve Kırma KusurlarıYüksek dereceli miyopi ve hipermetropi, gözün yapısal hassasiyetini artırarak optik sinir hasarına zemin hazırlamaktadır.5
Sistemik Hastalıklar ve İlaç KullanımıDiyabet, hipertansiyon, uyku apnesi ve uzun süreli kortizon kullanımı (özellikle damla formunda) optik sinir perfüzyonunu doğrudan bozmaktadır.

Bu risk faktörlerini taşıyan bireylerin, yalnızca klasik göz içi basıncı ölçümü ile yetinmemesi gerekmektedir. Hastalığın doğru teşhisi için optik sinir muayenesi, kornea kalınlık ölçümü (pakimetri), görme alanı testleri ve Retinal Sinir Lifi Tabakası (RNFL) ile makulanın Optik Koherens Tomografisi (OCT) ile değerlendirilmesi uluslararası standartlarda bir zorunluluktur. Uzman bir oftalmolojik inceleme, hastalığı henüz hücresel düzeyde, görme alanında kayıp yaşanmadan yıllar önce yakalama imkanı sunmaktadır.

Erken Tanı, Düzenli Takip ve Tedavi Sürekliliği

Her yıl 8-14 Mart tarihleri arasında gerçekleştirilen Dünya Glokom Haftası, sadece bir farkındalık etkinliği değil, önlenebilir körlüğe karşı hayati bir eylem planı çağrısıdır. Glokomda erken teşhis sağlandığında hastalığın ilerlemesi medikal veya cerrahi müdahalelerle durdurulabilmekte ve kalıcı körlük kesin olarak önlenebilmektedir.3 Tanı almış hastalar açısından en kritik unsur, hekim tarafından planlanan tedavinin kesintisiz sürdürülmesidir. Glokom damlalarının günü gününe kullanımı optik sinirin hayatta kalması için elzemdir. Toplum sağlığı açısından altı çizilmesi gereken bir diğer nokta ise, Ramazan ayı gibi dönemlerde dahi hekim onayı olmaksızın tedaviye kesinlikle ara verilmemesi gerektiğidir. Bireylerin ve özellikle risk grubundaki kişilerin yıllık oftalmolojik kontrollerini standart bir yaşam rutini haline getirmesi, sinsi ilerleyen bu hastalığa karşı atılabilecek en stratejik adımdır.

Alıntılanan çalışmalar

  1. Silent Thief of Sight: Gauteng Health launches campaign to detect glaucoma early, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://dailynews.co.za/news/south-africa/2026-03-09-over-22-billion-people-globally-suffer-from-vision-impairment-gauteng-health-reports/
  2. 2026-03-World Glaucoma Week - Wits University, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2026/2026-03/world-glaucoma-week.html
  3. Dünya Glokom Haftası, Erken Tanı Kör Olmayı Önlüyor - Optik Gazete, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.optikgazete.com/dunya-glokom-haftasi-8-14-mart-erken-tani-kor-olmayi-onluyor/amp
  4. World Glaucoma Week 2026 | March 9, 2026 - Awareness Days, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.awarenessdays.com/awareness-days-calendar/world-glaucoma-week
  5. Raising Awareness To Avoid Blindness Due To Glaucoma., erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.tripurastarnews.com/raising-awareness-to-avoid-blindness-due-to-glaucoma/
  6. 9-15 Mart Dünya Glokom Haftası - Optik Gazete, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.optikgazete.com/9-15-mart-dunya-glokom-haftasi/amp
  7. Türkiye'de 2,5 milyon göz tansiyonu hastası var - Glokom. Biz, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://glokom.biz/turkiyede-25-milyon-goz-tansiyonu-hastasi-var/
  8. Glaucoma Week, a specialist: "It's a silent disease, don't wait.", erişim tarihi Mart 11, 2026, https://lamilano.it/en/by-the-media/Glaucoma-Week%3A-The-silent-disease-specialist-should-not-be-waited-for/
  9. Balıkesir'de Glokom Farkındalığı: Sinsi Görme Kaybına Dikkat, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.balikesirgercek.com/haber/59358/balikesir-de-glokom-farkindaligi-sinsi-gorme-kaybina-dikkat.html
  10. Glokomda Erken Tanı Kalıcı Körlükten Kurtarıyor - Memorial, erişim tarihi Mart 11, 2026, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/glokomda-erken-tani-kalici-korlukten-kurtariyor

Yazar: Başhekim, Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Nagehan BİLİR